سرور کحالی - شمارش معکوس برای برگزاری جشن پنجاهمین سالگرد ایجاد صنعت پتروشیمی در ایران پس از گذشت 5 دوره تاریخی و تاثیر گذار آغاز شده است.
با بهره برداری از واحد تولید کود شیمیایی شیراز در سال 1342 شمسی گام اول برای شکل گیری یک صنعت تحول آفرین در ایران برداشته شد و سپس با توسعه پتروشیمی در قالب سه برنامه عمرانی در سالهای 1342 تا 1365 شمسی مرحله گسترش اولیه ایجاد صنعتی با پتانسیل ارزش افزوده کلید خورد.
در نهایت با ساخت مجتمع های پتروشیمی بندرامام خمینی (ایران ـ ژاپن )، فارابی (ایران نیپون)، خارک، پازارگاد، کربن اهواز(ایران)، رازی (شاهپور) و توسعه پتروشیمی شیراز فرصت عرض اندام برای صنایع پتروشیمی ایران در سطح بازارهای جهانی فراهم شد.
با به پایان رسیدن جنگ تحمیلی هشت ساله مرحله بازسازی مجتمع های آسیب دیده تا سال 1373 ادامه یافت که در این مدت با بهره برداری از برخی طرحهای زیربنایی همچون پتروشیمی اصفهان، اراک و تکمیل مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی زمینه برای توسعه این صنعت کار آفرین در کشور فراهم شد.
از سوی دیگر همزمان با آغاز برنامه پنجم توسعه مرحله جهش و تثبیت صنایع پتروشیمیایی ایران به منظور توسعه صادرات و ارتقا صنعت در صادرات غیر نفتی، گسترش خصوصی سازی، استفاده بهینه از ظرفیتهای موجود و ایجاد پتانسیل های جدید نیز آغاز شده است.
در حال حاضر ایران با در اختیار داشتن بیش از 50 میلیون تن ظرفیت نصب شده تولید محصولات و فرآوردهای پتروشیمی از سهمی 25 درصدی در خاورمیانه و سهمی 2.5 درصدی در بازارهای جهانی برخوردار بوده و پیش بینی می شود با ساخت و تکمیل 76 طرح پتروشیمی تا سال 1392 ایران ضمن ایستادن در بام پتروشیمی منطقه با توان تولید سالانه 100 فرآورده پتروشیمی از رقیب عربستانی هم پیشی بگیرد.
اما برای تحقق این اهداف سال گذشته 8 طرح جدید پتروشیمی با ظرفیت 3.7 میلیون تن و سرمایه گذاری 2.3 میلیارد دلاری در مدار تولید قرار گرفت و پیش بینی می شود که امسال هم 11 طرح جدید با ظرفیت 6.8 میلیون تن و سرمایه گذاری 5.8 میلیارد دلار راه اندازی شود که ایجاد دو هزار و 613 فرصت شغلی یکی از دستاوردهای این پروژه عظیم خواهد بود.
ورود ایران به باشگاه صادرکنندگان اوره جهان
چهارم مرداد ماه امسال یک روز تاریخی برای صنعت پتروشیمی ایران بود به طوری که با راه اندازی فاز دوم پتروشیمی پردیس در حضور رئیس جمهور و افزایش ظرفیت تولید اوره کشاورزی به بیش از 4.4 میلیون تن، ایران رسما به باشگاه صادرکنندگان اوره جهان پیوست.
هدف از ساخت فاز دوم پتروشیمی پردیس تولید سالانه 680 هزار تن آمونیاک و یکهزار و 75 هزار تن اوره که در مجموع ظرفیت تولید سالانه اوره ایران را به چهار میلیون و 442 هزار تن افزایش می دهد.
برای ساخت این واحد شیمیایی حدود 450 میلیون دلار سرمایه گذاری شده که در بخش خرید لیسانس و مهندسی پایه شرکتهای کلاگ انگلستان و استامی کربن هلند، در بخش مهندسی تفضیلی و خرید تجهیزات تویو و چیودای ژاپن و در بخش ساختمان و نصب سازندگان داخلی مشارکت داشته اند.
بر اساس برآوردهای انجام گرفته ارزش محصولات فاز دوم پتروشیمی پردیس سالانه 280 میلیون دلار بوده که امکان بازگشت سرمایه در مدت چهار سال را فراهم می کند.
اما به موازات راه اندازی مروارید، شمارش معکوس برای بهره برداری از پلیمر کرمانشاه آغاز شده است که در این صورت اولین واحد مسیر خط لوله اتیلن غرب با ظرفیت تولید 300 هزار تن محصول هم به بهره برداری می رسد.
چراغ خط لوله اتیلن غرب روشن شد
اما پتروشیمی مروارید دومین طرح پتروشیمی بود که مرداد ماه امسال با حضور رئیس دولت رسما آغاز به کار کرد تا با تولید سالانه 300 هزار تن اتیلن امکان تامین خوراک پتروشیمی های مسیر خط لوله اتیلن غرب را فراهم کند.
هدف از ساخت پتروشیمی مروارید تولید سالانه 500 هزار اتیلن و 47 هزار تن برشهای سه کربنه و سنگین تر بوده که قرار است بخشی از تولید این مجتمع برای تامین خوراک خط لوله اتیلن غرب مورد استفاده قرار گیرد.
برای ساخت این مجتمع پتروشیمی حدود 456 میلیون دلار سرمایه گذاری شده است که پیش بینی می شود با تولید و فروش محصولات سالانه 270 میلیون دلار درآمد حاصل شود.
برای اجرای این مجتمع پتروشیمی تکنیپ فرانسه در بخش خرید لیسانس، مهندسی تفضیلی و خرید تجهیزات و در بخش ساختمان و نصب سازندگان و پیمانکاران داخلی مشارکت داشته اند.
پتروشیمی اروند خط مقدم توسعه صنایع پایین دستی
پتروشیمی اروند یکی از طرحهای استراتژیک صنایع پتروشیمی ایران به شمار می رود به طوری که با راه اندازی این 2.8 میلیون تنی زمینه برای توسعه صنایع پایین دستی پتروشیمی و ایجاد اشتغال بیشتر فراهم خواهد شد.
بر این اساس با سرمایه گذاری یکهزار و 612 میلیون دلاری و تولید گریدهای مختلف پی.وی.سی و سود کاستیک خوراک صنایع تولیدی پاییندستی، شوینده، کاغذ، نساجی، بهداشتی، صنایع تولید حلال رزین و واکس در داخل کشور تامین می شود.
ایران از واردات پلی استایرن خودکفا می شود
طرح توسعه مجتمع پتروشیمی تبریز (پلی استایرن مقاوم) هم از پروژه های جدید پتروشیمی بوده که قرار است در سال همت و کار مضاعف راه اندازی شود که با راه اندازی این طرح و تولید 54 هزار تن پلیاستایرن امکان خودکفایی از واردات این فرآورده استراتژیک شیمیایی فراهم می شود.
این در حالی است که در حال حاضر پلیاستایرن یکی از پرچالش ترین محصولات مورد نیاز صنایع پاییندستی کشور بوده و حتی به دلیل کمبود تولید داخلی، عرضه این محصول شیمیایی در بازار منجر به افزایش قیمتها شده است.
سالانه 15 هزار تن از این محصول در پتروشیمی تبریز تولید میشود و این در حالی است که نیاز صنایع پایین دستی پتروشیمی 5 برابر این مقدار بوده ولی با بهرهبرداری از طرح توسعه پتروشیمی تبریز در آینده نزدیک، واردات این محصول به صفر میرسد و عرضه آن در بورس کالا افزایش خواهد یافت.
ساخت طولانی ترین خط لوله پتروشیمیایی جهان
خط لوله یکهزار و 250 کیلومتری اتیلن غرب به عنوان یکی از طولانی ترین خطوط انتقال فرآورده های پتروشیمیایی ایران از دیگر طرحهای است که پیش بینی می شود در سالجاری به بهره برداری برسد.
قرار است این خط در ابتدا اتیلن تولیدی پتروشیمی مروارید را از عسلویه به ماهشهر برای تامین نیاز پتروشیمی غدیر، اروند، مارون، امیرکبیر و بندر امام خمینی منتقل کند و سپس با عبور از اندیمشک، پلدختر و کوهدشت برای تامین خوراک واحد پلیمری کرمانشاه به این استان مرزی برسد.
خط لوله اتیلن غرب از ظرفیت انتقال سالانه 3.5 میلیون تن اتیلن برخوردار بوده که با اجرای این طرح زیربنایی علاوه برای زمینه سازی برای فعالیت 11 واحد پتروشیمی امکان اشتغال مستقیم و غیر مستقیم برای بیش از 20 هزار نفر هم فراهم می شود.
راه اندازی واحد پلی اتیلنی پتروشیمی امیر کبیر هم با ظرفیت تولید سالانه 300 هزار تن محصول از دیگر طرحهای پتروشیمی بوده که قرار است در سالجاری به جمع تولیدکنندگان محصولات پتروشیمیایی ایران بپیوندد.
یکی از دستاوردهای این پروژه 309 میلیون دلاری افزایش ظرفیت تولید پلیمرها در داخل کشور و توسعه بیشتر صنایع پایین دستی پتروشیمی بوده که با مشارکت 100 درصدی بخش خصوصی ساخته شده است.
در مجموع روند توسعه صنایع پتروشیمی ایران بر اساس برنامه های مصوب ادامه می یابد که این حاکی از این واقعیت غرور آفرین بوده که با وجود همه مزاحمت های بین المللی اما با تغییر رویکرد در سطح کلان صنعت نفت و گرایش بیشتر به سرمایه گذاران، سازندگان و پیمانکاران داخلی مسیر توسعه هموار تر از گذشته پیموده می شود.
